Co to jest praktyka zawodowa i czym różni się od pracy? [opinia prawna]

Gdańsk, 14.3.2011

Do: Okręgowego Inspektoratu Pracy w Gdańsku
Do wiadomości: Związku Nauczycielstwa Polskiego UG, Związku Zawodowego Solidarność UG oraz do działu prawnego Solidarności Regionu.

Dzień dobry,
Odbywamy praktyki zawodowe u największego pracodawcy na Pomorzu. Jesteśmy doktorantami i w ramach praktyk dydaktycznych/zawodowych wykonujemy pracę (uczymy studentów) niczym nie różniącą się od tego, za co pracownicy otrzymywaliby wynagrodzenie. My takiego wynagrodzenia nie otrzymujemy. Niewielka część doktorantów otrzymuje stypendium doktoranckie, lecz "nie ma [ono] charakteru świadczenia wypłacanego obligatoryjnie" (MNiSW, 2009) Nasze pytanie brzmi więc: Co to jest praktyka zawodowa/dydaktyczna i czym różni się od pracy?

Chcielibyśmy wiedzieć czy to, co nazywane jest praktyką definiowane jest tylko ilościowo (Art. 197 ust. 3. ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym mówi o 90h rocznie) czy też posiada jakieś cechy jakościowe - inne niż brak wynagrodzenia - różniące ją od pracy? Czy w przypadku niespełnienia (mamy nadzieję istniejących) wymogów formalnych stawianych przed pracodawcą, mamy szanse na odzyskanie wynagrodzeń?

Radca Prawny UG, w odpowiedzi na nasz wniosek o udzielenie informacji o przepisach prawnych dotyczących praktyki zawodowej, wskazał, że Art. 197 ust. 3 Ustawy "jednoznacznie określa formę praktyk zawodowych doktorantów. Jest to forma prowadzenia zajęć dydaktycznych lub uczestniczenie w ich prowadzeniu", a bardziej szczegółowego określenie czym jest praktyka dokonywać w ramach programu studiów ma Rada Wydziału. Trudno nam jednak uwierzyć, że nie istnieją wyższe rangą przepisy regulujące problem tzw. praktyk zawodowych/dydaktycznych.

Ponadto, w korespondencji pomiędzy Rzecznikiem Praw Obywatelskich a Ministerstwem Nauki i Szkolnictwa Wyższego w zgłaszanej przez nas sprawie możliwości zakładania związków zawodowych doktorantów, Ministerstwo stwierdziło, że doktoranci nie są pracownikami a "pomiędzy doktorantami a uczelnią istnieje stosunek prawny o dominujących cechach administracyjnoprawnych, w którym brak cech charakterystycznych dla stosunku pracy" (MNiSW, 2009). Jednak w rzeczywistości, odbywając praktyki wykonujemy pracę, którą przed nami wykonywali i równolegle z nami wykonują ludzie będący z Uczelnią w stosunku pracy.

[Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego [MNiSW] (2009, 7 lipca).
Pismo w sprawie możliwości tworzenia związków zawodowych doktorantów.
Znak: MniSW-DP-ZOP-682-746-2/MZ/09. ]

Prosimy o przyjrzenie się naszej sprawie. Z roku na rok problem darmowych praktyk będzie prawdopodobnie narastał.
Z wyrazami szacunku,
Rada Doktorantów Wydziału Nauk Społecznych UG
ul. Bażyńskiego 4
80-952 Gdańsk
pokój doktorantów A304

Dziś tj. 4.4.2011 otrzymaliśmy opinię z biura prawnego Zarządu Gdańskiego NSZZ „Solidarność”.
Dziękujemy!

A oto odpowiedź z Państwowej Inspekcji Pracy - Inspektoratu w Gdańsku, którą otrzymaliśmy 11.4.2011

Podanie o rolety chroniące przed słońcem [odrzucone]

Wyjaśnianie czym jest (bezpłatna) praktyka zawodowa/dydaktyczna, a czym nie jest

Gdańsk, 10.02.2011

Rada Doktorantów
Wydziału Nauk Społecznych
Uniwersytetu Gdańskiego
Budynek WNS UG, pokój A304

Biuro Prawne
Uniwersytetu Gdańskiego
Radca prawny mgr Marek Kumiński

Wniosek o udzielenie informacji o przepisach prawnych
dotyczących praktyki zawodowej

Jako członkowie społeczności akademickiej nie mający wykształcenia prawniczego, ale zainteresowani stosowaniem prawa na macierzystej uczelni, bardzo byśmy prosili o udzielenie odpowiedzi na pytania dotyczące odbywania przez uczestników studiów doktoranckich praktyk zawodowych w formie prowadzenia zajęć dydaktycznych lub uczestniczenia w ich prowadzeniu w myśl art. 197 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r., Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 164, poz. 1365 z późn. zm.).

Art. 197 ust. 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym stanowi „Doktoranci mają także obowiązek odbywania praktyk zawodowych w formie prowadzenia zajęć dydaktycznych lub uczestniczenia w ich prowadzeniu. Maksymalny wymiar zajęć dydaktycznych prowadzonych przez uczestników studiów doktoranckich nie może przekraczać 90 godzin dydaktycznych rocznie.” Powyższy przepis znalzał swoje odzwierciedlenie zarówno w § 134 pkt 5 Statutu Uniwersytetu Gdańskiego z dnia 8 czerwca 2006 roku (t.j. z dnia 28 października 2010 roku - załącznik do uchwały nr 67/10 Senatu Uniwersytetu Gdańskiego z dnia 28 października 2010 roku w sprawie zamiany Statutu UG) jak i w § 8 pkt 3 Regulaminu Studiów III Stopnia - Studiów Doktoranckich w Uniwersytecie Gdańskim (załącznik do uchwały nr 27/08 Senatu Uniwersytetu Gdańskiego z dnia 27 marca 2008 r. Nadmienić tylko należy, że w wypadku Studiów Doktoranckich z zakresu Pedagogiki i Nauk o Polityce program tych studiów "praktykę dydaktyczną" ograniczył do ostatnich dwóch (z czterech) lat odbywania studiów, w wymiarze zależnym od potrzeb i możliwości instytutu kierunkowego. Natomiast uczestnicy Studiów Doktoranckich z zakresu Psychologii (studia tylko w trybie niestacjonarnym) wogóle nie mają obowiązku odbywania praktyk dydaktycznych.

Chcielibyśmy uzyskać odpowiedzi na nastepujące pytania:
1.Czy jeżeli w ustawie mowa jest o odbywaniu praktyk zawodowych w formie prowadzenia zajęć dydaktycznych lub uczestniczenia w ich prowadzeniu to jest to ograniczenie praktyki zawodowej tylko do takiej formy (w Statucie UG użyto sformułowania „praktyka dydaktyczna” a nie praktyka zawodowa; natomiast przepis regulaminu studiów jest „kalką” przepisu zawartego w ustawie) czy jest też dopuszczalna inna forma odbywania praktyk zawodowych, a jeśli tak to jaka?

2.Czy praktyki te mogą być realizowane na innym wydziale UG lub poza Uniwersytetem Gdańskim, zwłaszcza gdy nie ma możliwości ich realizacji w ramach jednostki organizacyjnej (instytut/wydział) pod którą „podlega” doktorant?

3.Czy obowiązek odbywania praktyki zawodowej dotyczy zarówno uczestników studiów doktoranckich odbywających je w trybie stacjonarnym jak i niestacjonarnym?

4.Czy organizacja przez Uczelnię praktyk zawodowych odbywanych przez uczestników niestacjonarnych studiów doktoranckich powinna zapewniać zatrudnionym (również, a zwłaszcza poza Uczelnią) doktorantkom i doktorantom możliwość wykonywania przez nich pracy w ramach stosunku pracy, zgodnie z art. 195 ust. 5 ustawy?

5.Czy odbywając praktyki zawodowe w formie prowadzenia zajęć dydaktycznych lub uczestniczenia w ich prowadzeniu doktoranci mają prawo do ubezpieczenia społecznego (powszechne ubezpieczenie zdrowotne w odniesieniu do doktorantów jest realizowane przez Uczelnię po zgłoszeniu się przez danego doktorant)?

6.Czym właściwie praktyka zawodowa odbywana przez uczestnika studiów doktoranckich odróżnia się od pracy asystenta zatrudnionego na Uczelni, oprócz oczywiście kwestii braku odpłatności w przypadku doktorantów?

Z poważaniem,

Rada Doktorantów WNS

Odpowiedź Radcy Uniwersytetu w Sprawie Praktyk Dydaktycznych Doktorantów UG

Rzecznik Praw Obywatelskich w sprawie zakładania związków zawodowych doktorantów

Gdańsk, 13 marca 2009

Rada Samorządu Doktorantów
Wydziału Nauk Społecznych
Uniwersytetu Gdańskiego
e-mail: dokwns@ug.gda.pl
pokój A304 budynek WNS

Dr Janusz Kochanowski
Rzecznik Praw Obywatelskich
Al. Solidarności 77,
00-090 Warszawa
e-mail: rzecznik@rpo.gov.pl

ZAPYTANIE

Czy uczestnicy studiów doktoranckich mogą założyć związek zawodowy na uczelni?

Jako organ reprezentujący doktorantów Uniwersytetu Gdańskiego prosimy o podjęcie sprawy dotyczącej możliwości zakładania związków zawodowych przez doktorantów.

W Art. 2 Ustawy o związkach zawodowych doktoranci nie są wymienieni, bo forma studiów doktoranckich wynikającą z wprowadzenia systemu bolońskiego jest elementem nowym na polskich uczelniach. Status nasz jest nieokreślony – nie jesteśmy ani studentami, ani pracownikami. Ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym wiąże doktorantów quasi stosunkiem pracy, na który składają się:

• Obowiązek odbywania praktyk dydaktycznych w formie prowadzenia zajęć dydaktycznych, zagrożony sankcją w postaci skreślenia z listy doktorantów. Nie może to być więcej niż 90 godzin rocznie (Art. 197 pkt 3 Prawa o szkolnictwie wyższym).

• Ubezpieczenie zdrowotne opłacane przez uczelnię

• Możliwość wypłacania stypendium doktoranckiego w wysokości nie niższej niż 60% minimalnego wynagrodzenia zasadniczego asystenta (Art. 200 Prawa o szkolnictwie wyższym).

• Okres odbywania studiów (nie dłuższy niż 4 lata) wlicza się do okresu pracy, jeżeli doktorant uzyska tytuł doktora (Art 198 pkt.3 Prawa o szkolnictwie wyższym).

Uznajemy związki zawodowe za istotny element praw obywatelskich zarówno doktorantów, jak i studentów, dlatego też prosimy o zajęcie się kwestią możliwości uzwiązkowienia obu tych grup.

Z poważaniem

Rzecznik zawiadomił Ministerstwo o planach doktorantów, przekazując tam nasze pytanie:


A oto analiza Ministerstwa, na którą nie mieliśmy czasu i sił zareagować, więc stała się stanowiskiem RPO:

Warunki pokoju i pracy trudne do zniesienia

Gdańsk dn. 02.04.2009 r.

Rada Samorządu Doktorantów

Wydziału Nauk Społecznych

Uniwersytetu Gdańskiego

Administracja Budynku Wydziału

Nauk Społecznych UG

Prośba

Niniejszym, w imieniu osób które reprezentuję zwracam się z prośbą o pomoc przy rozwiązaniu następujących kwestii:

- doktoranci/doktorantki Wydziału Nauk Społecznych otrzymali do swojej dyspozycji pokój A304, niestety w pokoju tym nie ma możliwości otwarcia okna, co z każdym dniem (cieplejsze dni) jest odczuwane przez nas coraz dotkliwiej. W związku z tym prosimy o wstawienie otwierającego się okna, a do tego czasu założenie rolet/żaluzji.

- udostępnienia gabloty w której Rada Samorządu Doktorantów Wydziału Nauk Społecznych oraz uczestnicy/uczestniczki studiów doktoranckich realizowanych na naszym wydziale mogliby wywieszać ogłoszenia/ulotki związane z działalnością organu lub poszczególnych członków samorządu doktorantów. W tej chwili do tych celów wykorzystywana jest przestrzeń drzwi, która ani nie jest miejscem do tego przeznaczonym, ani nie wpływa na estetykę budynku.

- w miarę naszych możliwości dbamy o czystość i porządek w pokoju A304, np. ścierając kurz czy zmywając naczynia z których korzystamy, niemniej nie wszystko jesteśmy w stanie zrobić, nie posiadamy odpowiedniego zaplecza oraz środków czystości aby pokój posprzątać czy wynieść śmieci. Prosimy o uwzględnienie pokoju A304 w grafiku sprzątania.

Proszę również o wyjaśnienie, czy jest możliwość wstawienia do pokoju A304 małej lodówki, która byłaby zakupiona oraz wykorzystywana przez użytkowników pokoju, jakie formalności z tym związane musielibyśmy wypełnić?

Z poważaniem

Przewodnicząca Rady Samorządu Doktorantów

Wydziału Nauk Społecznych

Mgr Magdalena Chruściel

Autonomia Uniwersytetu Gdańskiego

W związku z naruszeniem uniwersyteckiej autonomii przez policję na Uniwersytecie Adama Mickiewicza w Poznaniu, Przewodnicząca Rady Doktorantów WNS została zobowiązana do uzyskania informacji na temat stanu autonomii Uniwersytetu Gdańskiego. Odpowiedź na jej zapytanie została przygotowana przez Radcę Prawnego UG. Zachęcamy społeczność akademicką do zapoznania się z jej treścią.

Usunąć "Jelita/DNA" z budynku Wydziału Nauk Społecznych

Gdańsk, 12.03.2009

Wydziałowa Rada Doktorantów
Wydziału Nauk Społecznych UG
e-mail: dokwns@ug.gda.pl
pokój A304 budynek WNS


Do:
Dziekan WNS, prof. UG dr hab. Beata Pastwa-Wojciechowska

Do wiadomości:
studenci, pracownicy i doktoranci WNS

WNIOSEK

dotyczy: usunięcia instalacji "Jelita/DNA" z budynku Wydziału Nauk Społecznych


W nawiązaniu do sytuacji finansowej Wydziału Nauk Społecznych, chcielibyśmy dowiedzieć się o cel oraz koszty montażu i utrzymania instalacji przypominającej ogromne jelita lub spiralę DNA, która pojawiła się w budynku WNS. Nasze zastrzeżenia budzą:

• głośny szum "dekoracji", który zakłóca przestrzeń wspólną i uniemożliwia odpoczynek i wymianę myśli;

• niepotrzebne zużycie energii elektrycznej, co jest sprzeczne z ideą zrównoważonego rozwoju, o której mówi się na uniwersytecie (w trakcie zajęć, konferencji i przy składaniu wniosków o finansowanie badań);

• koszty związane z utrzymaniem nowego-tworu w sytuacji obcinania wydatków na bieżące funkcjonowanie Wydziału (papier, tablice informacyjne, nowe komputery) oraz w kontekście niewypłacania stypendiów doktoranckich;

• walory estetyczne "rzeźby" Jelita/DNA, która po pierwsze nie koresponduje z przedmiotem zainteresowań nauk społecznych, co więcej może być interpretowana jako dominacja paradygmatu pozytywistyczno-przyrodniczego. Po drugie, instalacja nie zawiera żadnych wartości artystycznych, jest tandetna (budzi skojarzenia z wystrojem centrów handlowych, sal weselnych, szpitali) i całkowicie nie pasuje do charakteru wnętrza. Po trzecie Jelita/DNA zasłaniają sklepienie budynku uniemożliwiając podziwianie niesamowitej mozaiki stworzonej z krzywizn dachu i odbijającej się w nim rzeczywistości/struktury budynku;

• brak konsultacji ze społecznością Wydziału przed wprowadzaniem zmian we wspólnej przestrzeni.

W związku z powyższym wnioskujemy o całkowite usunięcie konstrukcji z holu budynku WNS. Jednocześnie chcemy zaznaczyć, że przestrzeń budynku nauk społecznych powinna być otwarta na nowoczesną sztukę. Cieszylibyśmy się widząc w tej przestrzeni czasowe ekspozycje, które prezentowałyby współczesny stan myśli i zróżnicowany obraz świata. Zależy nam, by były to ekspozycje niekłócące się z zasadami zrównoważonego rozwoju, a więc nie wymagające dużego zużycia zasobów naturalnych. Jako doktoranci służymy radą i pomocą przy realizacji tego typu przedsięwzięć.


Z poważaniem
Wydziałowa Rada Doktorantów

Odpowiedź Pani Dziekan:

Postulaty

Oto postulaty przygotowane na najbliższe spotkanie Rady Doktorantów:

1. Chcemy wykreślenia "może" z ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, w punkcie, gdzie mowa o stypendiach (art. 200), a tym samym ustanowienia źródła finansowania tych stypendiów z dotacji budżetowej, czyli niech ministerstwo znajdzie pieniądze na stypendia doktoranckie.

2. Domagamy się odprowadzania składek emerytalnych doktorantom na zasadach podobnych jak odprowadzana jest składka zdrowotna. W sytuacji, gdy ktoś nie pracuje na etacie, to wpada w emerytalną próżnię, a za 40 lat za coś będzie trzeba żyć.

3. Zniesienie opłat za studia, czyli o bezpłatne studia zaoczne + głosowanie w Senacie UG przeciwko wszelkim opłatom (jeżeli dotychczas tak się nie działo)

4. Zobowiązanie przedstawicieli doktorantów oraz Władz Uczelni do występowania na rzecz ustanowienia gwarancji utrzymania bezpłatnej edukacji w Europejskim Obszarze Edukacyjnym (European Educational Space)

5. Upowszechnienie wśród doktorantów informacji o Światowym Tygodniu Działań na rzecz Odzyskania Edukacji oraz zebranie informacji o działaniach na poszczególnych wydziałach.

Wniosek racjonalizatorski nr 1

Gdańsk, 26.01.2009

Rada Samorządu Doktorantów
Wydziału Nauk Społecznych

Prorektor ds. Kształcenia
Prof. UG, dr hab. Maria Mendel

WNIOSEK RACJONALIZATORSKI NR 1

Dotyczy: propozycja drogi dochodzenia do rozwiązania problemu wypłacania na Wydziale Nauk Społecznych stypendiów doktoranckich, o których mowa w Ustawie o szkolnictwie wyższym.


Doktoranckie Stypendia Przechodnie – stypendia doktoranckie wypłacane doktorantom regularnie co kilka miesięcy. Częstotliwość wypłat zwiększałaby się wraz z poprawą sytuacji finansowej Uczelni, a w szczególności Wydziału Nauk Społecznych. Zasady ustalania kolejności wypłat opisane zostałyby w odpowiednim regulaminie.

Uzasadnienie: Stypendia, których funkcja pokrywałaby się z dodatkiem motywacyjnym w postaci stypendium naukowego, uprzywilejowywałaby tych, którzy dostaliby je w pierwszej kolejności. Finansowe wsparcie pozwala, a na ogół dopiero umożliwia, doktorantom zajmowanie się pracą naukową, co zwiększa ich szanse na kolejne stypendia, ponieważ pozytywnie odbija się na ich osiągnięciach naukowych.

Warunki brzegowe:
Oto treść pisma jakie złożyliśmy po wstępnych rozmowach z Panią Prorektor:

Minimalna wysokość stypendium wg Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w sprawie studiów doktoranckich: nie może być niższa niż 60% wynagrodzenia zasadniczego asystenta.

Ilość doktorantów WNSu na studiach dziennych: ok. 50 osób

Oto odpowiedź Pani Dziekan: